Manuele lymfedrainage

Manuele lymfedrainage

Wat is manuele lymfedrainage?

Manuele lymfedrainage is een zachte massagetechniek die het lymfestelsel stimuleert.
Het doel is om de afvoer van overtollig vocht in het lichaam te ondersteunen. Dit vocht wordt via de lymfebanen afgevoerd.
Het afvoeren van overtollig vocht is belangrijk. Wanneer vocht zich ophoopt, kan dit zorgen voor zwelling, een zwaar gevoel of druk op omliggende weefsels.

Wat bijzonder is aan manuele lymfedrainage, is dat de behandeling niet alleen gericht is op het afvoeren van vocht. Het lymfestelsel speelt ook een belangrijke rol bij het vervoeren van voedingsstoffen en het afvoeren van afvoeren van bouw- en afbraakstoffen of schadelijke stoffen.

Ons lichaam bestaat voor een groot deel uit vocht. Dit vocht bevindt zich onder andere in en rondom onze lichaamscellen, in de bloedvaten en in de lymfebanen. Ook rondom de hersenen en het ruggenmerg bevindt zich vocht.

Een goede vochtbalans is belangrijk om het lichaam goed te laten functioneren. Via het lichaamsvocht worden allerlei stoffen door het lichaam vervoerd. Denk bijvoorbeeld aan zuurstof, voedingsstoffen en hormonen. Ook helpt het bij het afvoeren van bouw- en afbraakstoffen of schadelijke stoffen.

Het lichaamsvocht speelt daarnaast een belangrijke rol bij het overbrengen van signalen tussen zenuwcellen en bij het uitwisselen van stoffen tussen de cellen en het omliggende weefsel.

De meestvoorkomende effecten van manuele lymfedrainage op een rijtje

Manuele lymfedrainage kan op verschillende manieren invloed hebben op het lichaam.

Afvoer van vocht
Manuele lymfedrainage stimuleert het lymfestelsel en ondersteunt het transport van lymfevocht. Hierdoor kan overtollig vocht beter worden afgevoerd. Ook kan een deel van het vocht via de kleine bloedvaten worden opgenomen en afgevoerd. Dit kan helpen om vochtophopingen en zwellingen te verminderen. De lymfevaten bevatten kleine spiertjes die ervoor zorgen dat het lymfevocht wordt voortgestuwd. Door de zachte massagetechnieken kan het transport van lymfevocht worden ondersteund.

Invloed op het afweersysteem
Het lymfestelsel speelt een belangrijke rol bij de afweer van het lichaam. De lymfeklieren werken als een soort controleposten. Ze bevatten onder andere lymfocyten en macrofagen: witte bloedcellen die helpen om ziekteverwekkers en andere lichaamsvreemde stoffen te herkennen en op te ruimen. Het afweersysteem van ons lichaam blijft wel zelf verantwoordelijk voor de bestrijding van ziekteverwekkers.

Pijnverlichting en ontspanning
Manuele lymfedrainage kan bij bepaalde klachten helpen om pijn en een gevoel van spanning te verminderen. Dit kan bijvoorbeeld komen doordat een ophoping van vocht afneemt en er minder druk op het omliggende weefsel ontstaat. Door de rustige manier van masseren kan manuele lymfedrainage ontspanning bevorderen.

Invloed op het autonome zenuwstelsel
Het autonome zenuwstelsel regelt veel processen in het lichaam zonder dat je daar bewust over nadenkt, zoals je hartslag en spijsvertering. Het bestaat onder andere uit het sympathische en het parasympathische zenuwstelsel. Het parasympathische zenuwstelsel helpt het lichaam om tot rust te komen en ondersteunt processen die bij herstel horen.

Hoe ziet een behandeling eruit?  

Het eerste gesprek
Bij de eerste afspraak bespreken we uitgebreid je klachten en de mogelijke oorzaak ervan. Ook kijken we of er omstandigheden zijn waardoor manuele lymfedrainage niet mogelijk is of waarbij de behandeling moet worden aangepast. Dit noemen we contra-indicaties.
Op basis hiervan bepalen we samen of de behandeling geschikt is en hoe deze het beste kan worden uitgevoerd.

De behandeling
Manuele lymfedrainage volgens de methode van Dr. Vodder is een zachte, rustige massagetechniek. De behandeling hoort geen pijn te doen en is gericht op het stimuleren van de afvoer van lymfevocht.
Je ligt tijdens de behandeling comfortabel op de behandeltafel, in een aangenaam warme ruimte, waar je goed kunt ontspannen.
De behandeling begint in de hals, ongeacht de plek waar de zwelling zich bevindt.
Waarom in de hals? In de hals bevinden zich de belangrijkste centraal gelegen lymfeknopen en afvoerwegen (de 'basis'). Door eerst de hals te behandelen, wordt de ‘weg vrijgemaakt’ voor overtollig lymfevocht uit andere delen van het lichaam (zoals de benen, armen of buik) om goed af te kunnen voeren richting het hart.
Via de grote lymfebanen komt het lymfevocht uiteindelijk weer in de bloedcirculatie terecht.
Daarna behandel ik het gebied waar het vocht zich ophoopt.
Afhankelijk van je klachten kan dit bijvoorbeeld zijn:
  • Het gezicht
  • De borst
  • De buik
  • De bovenrug
  • De rug
  • Eén of beide armen
  • Eén of beide benen
Welke gebieden worden behandeld en in welke volgorde, hangt af van je klachten en de oorzaak van de zwelling.

Hoeveel behandelingen zijn er nodig?
Het aantal behandelingen verschilt per persoon. Dit hangt onder andere af van de oorzaak, de aard en de duur van de klachten en hoe je lichaam op de behandeling reageert.
Soms zijn meerdere behandelingen per week nodig. Bij andere klachten is één behandeling per week of minder voldoende.
Bij langdurige klachten kan een behandelperiode van enkele weken nodig zijn. Daarna kan, als dat zinvol is, worden overgestapt op onderhoudsbehandelingen.
Tijdens de behandelingen bekijken (en waar nodig meten) we steeds welk effect de massage heeft en of aanpassing van het behandelplan nodig is.
Een behandeling duurt gemiddeld 45 tot 60 minuten. De precieze duur hangt af van de klachten en het te behandelen gebied.

Zijn er risico's?
Manuele lymfedrainage is een zachte massagetechniek en wordt meestal goed verdragen. Toch is de behandeling niet voor iedereen geschikt. Bij bepaalde aandoeningen, bijvoorbeeld een acute infectie of bepaalde hart- en vaatproblemen, kan behandeling ongeschikt zijn of moet deze eerst met een arts worden besproken.
Daarom bespreken we vooraf je gezondheid en eventuele contra-indicaties. Zo kan de behandeling zo veilig en passend mogelijk worden uitgevoerd.

De massagetechniek
Bij manuele lymfedrainage worden speciale, rustige handgrepen gebruikt. De manier van masseren is belangrijk om het lymfestelsel op een zachte manier te stimuleren.

De druk
De druk is licht en wordt zorgvuldig opgebouwd. De huid wordt voorzichtig meegenomen in de beweging, zonder hard op de onderliggende spieren te drukken. Dit helpt om de oppervlakkige lymfevaten te stimuleren zonder het weefsel onnodig te belasten.

De beweging
De handgrepen bestaan uit rustige, ritmische bewegingen. De huid wordt licht gerekt en daarna weer losgelaten. Zo krijgt het weefsel de gelegenheid om terug te keren naar de uitgangspositie.

Het ritme
De bewegingen worden langzaam en gelijkmatig uitgevoerd. Het rustige tempo hoort bij de techniek en helpt om de behandeling comfortabel en ontspannend te houden.

Het aantal herhalingen
Elke handgreep wordt meerdere keren herhaald. Hoe vaak dat gebeurt, hangt af van de gebruikte techniek en het te behandelen gebied.

De volgorde
Bij de behandeling worden doorgaans eerst de centrale gebieden behandeld en daarna de verder gelegen gebieden.
Zo wordt rekening gehouden met de route waarlangs het lymfevocht wordt afgevoerd.

Lymfetaping  

Lymfetaping is een speciale toepassing van medical tapinge/kinesiotape die de afvoer van lymfevocht kan ondersteunen.
De tape wordt op een bepaalde manier op de huid aangebracht, zodat deze bij beweging licht wordt opgetild. Hierdoor kan de ruimte tussen de huid en het onderliggende weefsel iets toenemen, wat de doorstroming van lymfevocht kan bevorderen.
De tape beperkt de bewegingsvrijheid niet en kan meerdere dagen blijven zitten.

Wanneer kan lymfetaping worden toegepast?
Lymfetaping kan onder andere worden ingezet bij:
  • Zwelling door vochtophoping (oedeem)
  • Vochtophoping na een operatie of blessure
  • Als aanvullende ondersteuning bij de behandeling van lymfoedeem
  • Blauwe plekken en bloeduitstortingen
Lymfetaping kan een aanvulling zijn op manuele lymfedrainage, gericht op het verminderen van zwelling. Het vervangt deze behandelingen niet. Of lymfetaping geschikt is voor jou, hangt af van de oorzaak van de zwelling en jouw persoonlijke situatie.

Wanneer mag je wel of soms niet behandeld worden?  

Wanneer kan manuele lymfedrainage helpen?
Manuele lymfedrainage kan bij verschillende klachten worden toegepast. Vooral bij vochtophopingen en zwellingen kan deze zachte massagetechniek helpen om de afvoer van vocht te ondersteunen.

Voorbeelden:
  • Zwellingen na een operatie
    Bijvoorbeeld na bepaalde plastische of cosmetische ingrepen. De behandeling vindt plaats wanneer dit medisch verantwoord is.
  • Zwellingen na een blessure
    Bijvoorbeeld na een verstuiking of kneuzing, wanneer de behandeling passend is.
  • Vochtophoping
    Bijvoorbeeld bij vochtophoping in de armen of benen. De oorzaak van de zwelling bepaalt of lymfedrainage geschikt is.
  • Zware of vermoeide benen
    Wanneer dit samenhangt met vochtophoping, kan manuele lymfedrainage verlichting geven.
  • Littekens
    Bij bepaalde littekens kan de behandeling helpen om het omliggende weefsel soepeler te maken. De aanpak hangt af van de leeftijd en de toestand van het litteken.
  • Huidproblemen en zwellingen in het gezicht
    Bijvoorbeeld wanneer er sprake is van vochtophoping. Niet iedere huidaandoening is geschikt voor deze behandeling.
  • Herstel na een medische behandeling
    In bepaalde situaties kan manuele lymfedrainage onderdeel zijn van een hersteltraject, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van zwelling.
Wanneer mag manuele lymfedrainage niet?
Soms is manuele lymfedrainage niet verstandig. In andere gevallen kan de behandeling wel doorgaan, maar moet deze worden aangepast. Dit hangt af van je gezondheid en de oorzaak van je klachten.
We maken onderscheid tussen absolute contra-indicaties en relatieve contra-indicaties.

Absolute contra-indicaties
Bij deze situaties wordt manuele lymfedrainage niet toegepast, zolang de contra-indicatie aanwezig is.
  • Ernstige acute ziekte
    Bij een ernstige ziekte moet eerst worden beoordeeld of massage veilig is.
  • Koorts
    Bij koorts wordt de behandeling uitgesteld totdat duidelijk is wat de oorzaak is en je voldoende bent hersteld.
  • Acute ontstekingen of infecties
    Bij een acute ontsteking of infectie wordt de behandeling meestal uitgesteld. Eerst moet de oorzaak worden beoordeeld en zo nodig behandeld.
  • Acute trombose
    Bij een acute trombose bestaat het risico op ernstige complicaties. Er wordt niet gemasseerd zonder medische beoordeling en toestemming van de behandelend arts.
  • Ernstig of niet goed onder controle zijnde hartfalen
    Bij ernstig hartfalen kan het verplaatsen van vocht het hart extra belasten. Manuele lymfedrainage is dan niet zonder meer geschikt.
Relatieve contra-indicaties
Bij deze situaties kan manuele lymfedrainage soms wel worden toegepast, maar is extra voorzichtigheid nodig. Soms is vooraf overleg met de behandelend arts noodzakelijk.
  • Lage bloeddruk
    Bij een lage bloeddruk kan iemand tijdens de behandeling duizelig of licht in het hoofd worden. De behandeling moet hierop worden afgestemd.
  • Een te snel werkende schildklier
    Bij een overactieve schildklier is het belangrijk om de behandeling af te stemmen op de gezondheidssituatie. Overleg zo nodig met de behandelend arts.
  • Hartklachten
    Bij hartproblemen moet eerst worden beoordeeld of de behandeling veilig is en of deze aangepast moet worden.
  • Eerder doorgemaakte trombose
    Na een trombose hangt de geschiktheid van de behandeling af van de huidige situatie en eventuele restklachten. Zo nodig is overleg met de behandelend arts nodig.
  • Menstruatie
    Menstruatie is op zichzelf geen algemene contra-indicatie. Bij buikklachten of andere bijzondere omstandigheden kan de behandeling worden aangepast.
  • Astma
    Bij astma is het belangrijk om rekening te houden met mogelijke prikkels en de ernst van de klachten. Bij benauwdheid of een astma-aanval wordt de behandeling direct gestopt.
Twijfel je of manuele lymfedrainage voor jou geschikt is?
Bespreek je klachten en eventuele aandoeningen altijd vooraf. Zo kunnen we samen bepalen of manuele lymfedrainage veilig en passend is.